Günseli Naymansoy - Anıtkabir'deki Kadın Eli: Sabiha Rıfat Gürayman

Sabiha Rıfat Gürayman kimdir, hakkında daha önce herhangi bir bilgiye sahip miydiniz? Bana soracak olursanız yolum bu kitabın sayfalarına düşene kadar bu harika kadından haberdar olmadığımı itiraf etmem gerekiyor. Eğer siz de kendisine dair herhangi bir fikir sahibi değilseniz, şimdi tam da bu satırlara konuk olduğunuz an itibariyle bu ismi aklınızın ve yüreğinizin bir köşesine not etmenizi rica edeceğim. Neden mi? Gelin, nedenini daha detaylı konuşalım!

Cumhuriyetin ilanından sonra Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Türkiye’yi muasır medeniyetler seviyesine çıkarmaya yönelik pek çok hamlesi arasında şüphesiz en önemlilerinden biri de kadınlara toplumsal yaşamda erkeklerle eşit hakların tanınması, kadınların toplumda hak ettikleri yere ulaşabilmelerinin sağlanmasıdır. Bu nedenle alanda atılan pek çok adımla birlikte eğitim konusunda da büyük adımlar atılmış, Mustafa Kemal Atatürk kızların yükseköğrenim kurumlarına daha fazla kayıt yaptırmasına önem vererek onları teşvik etmiştir. Böylece 1927-1928 öğretim yılında ilk kez Yüksek Mühendis Mektebi’ne kız öğrenci kabul edilir. Sanırım şu anda  Sabiha Rıfat Gürayman’ın kim olduğuna dair bir kafanızda bir fikir oluştu, öyle değil mi? Evet, Sabiha Rıfat Gürayman genç cumhuriyetin ilk iki kadın mühendisinden biri olmakla birlikte,  Fenerbahçe (erkek) Voleybol takımının ilk ve tek kadın sporcusu, genç cumhuriyetin Türk kadını imajının yurt dışındaki temsilcisi ve kendinden sonraki nesillerin ise öncüsü, örneği ve destekçisi.

Bir kadın olarak mesleki hayatında çeşitli zorluklar yaşamış öncü olmanın bilinciyle sorumluluğunu her zaman hakkıyla üstlenmiş, erkeklerle anılan bir meslek dalında kadın olarak kendi yerini kendisi yapıp başarılarıyla takdirleri toplamış biri. Velhasıl ne yaptıysa güzelini yapmış, yaparken de yerleşik algıları bir bir kırmış.

Cumhuriyetin imar planında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin inşasında kontrol amirliği yapmasının yanı sıra pek çok projede görev alarak başarıyla tamamlayan Gürayman’ın şüphesiz ki mesleki hayatının en kıymetli çalışması Anıtkabir’in inşasında 10 yıl süreyle kontrol amirliği yapması diyebiliriz. Bugün pek çok kişi bilmez ama Anıtkabir’e bu güzel Türk kadınının eli değmiş ve Ata’sına minnet borcunu da bu vesile ile ödemiştir Sabiha Rıfat Gürayman...

2005 yılında Yeditepe Üniversitesi’nde uluslararası bir kongreye hazırlanan Kimya Mühendisi Günseli Naymansoy’un 25 yıllık meslek hayatı boyunca ilk kadın mühendisin kim olduğunu bilmediği fark etmesiyle başlayan yolculuğun bir sonucu olan bu minik kitabı ben ilgiyle okudum diyebilirim. Kitapta Sabiha Rıfat Gürayman’ın yaşamı Anıtkabir’in inşası ile paralel bir şekilde ele alınırken aynı zamanda okuruna belgeler, yerli ve yabancı basına yansıyan gazete haberleri ve fotoğraflarla zenginleştirilmiş bir okuma sunuyor. Geri planda ise toplumsal cinsiyet ayrımıyla verilen bir mücadeleyi de gözlemliyoruz. Sayfaca kalın olmayan ve içeriğiyle bol bol, derin ve detaylı bilgilere boğmaması nedeniyle okuru yormadan kolaylıkla okunabilen bir kitap olmasının yanında genel kültürünüze güzel şeyler katacak kıymetli bilgiler yakabileceğiniz bir kitap olduğunu düşünüyorum. İlginizi çektiyse bir göz atabilirsiniz. Kitabınız bol, keyfiniz daim olsun.